Chế độ dinh dưỡng tối ưu giúp heo con tăng trưởng khỏe mạnh

Heo con tăng trưởng tốt khi được bú sữa đầu sớm, bổ sung sắt trong những ngày đầu, tập ăn cám sớm khi còn theo mẹ và được chuyển sang khẩu phần sau cai sữa một cách từ từ với cám dễ tiêu, chất lượng cao. Giai đoạn từ sơ sinh đến khoảng hai tháng tuổi quyết định phần lớn tốc độ lớn về sau, nên mỗi sai sót nhỏ ở đây đều làm heo còi cọc, tốn thức ăn hơn trong cả đời nuôi. Dưới đây là lộ trình dinh dưỡng theo từng mốc.

Ngày đầu tiên: sữa đầu là ưu tiên số một

Heo con sinh ra gần như chưa có kháng thể. Kháng thể được truyền qua sữa đầu của heo mẹ, và khả năng hấp thu kháng thể qua ruột chỉ cao trong những giờ đầu sau sinh rồi giảm nhanh. Vì vậy cần:

• Lau khô, cho heo con bú càng sớm càng tốt sau khi sinh.
• Hỗ trợ con yếu tiếp cận vú, có thể cho bú theo lượt để con nhỏ không bị lấn át.
• Ghép bầy (chuyển bớt heo con sang nái khác) khi đàn quá đông so với số vú, nhưng chỉ sau khi heo đã bú sữa đầu của mẹ.
• Giữ ổ úm ấm, khô; heo con lạnh sẽ bú kém.

Bổ sung sắt: bước không thể bỏ qua

Sữa heo mẹ rất ít sắt, trong khi heo con lớn nhanh và cần sắt để tạo máu. Heo nuôi trong chuồng nền xi măng không tiếp xúc với đất nên không tự bổ sung được. Thiếu sắt gây thiếu máu, da nhợt, chậm lớn, dễ tiêu chảy. Biện pháp phổ biến là tiêm chế phẩm sắt cho heo con trong những ngày đầu sau sinh, liều và thời điểm theo hướng dẫn của sản phẩm và thú y; một số trại tiêm nhắc lại khi cần. Đây là quy trình cơ bản ở hầu hết trại heo.

Tập ăn sớm khi còn theo mẹ

Từ khoảng tuần tuổi thứ nhất, có thể bắt đầu cho heo con làm quen với cám tập ăn. Mục đích không phải để heo ăn nhiều, mà để đường ruột quen dần với thức ăn rắn, giúp giai đoạn cai sữa bớt sốc.

1. Dùng cám tập ăn chuyên dụng: viên nhỏ, thơm, dễ tiêu, thường chứa sữa bột, đạm chất lượng cao.
2. Cho từng nắm nhỏ vào máng nông, nhiều lần trong ngày, thay cám mới để luôn thơm.
3. Đặt máng gần chỗ heo con nằm, xa chỗ heo mẹ đi vệ sinh.
4. Luôn có nước sạch riêng cho heo con, vì sữa mẹ không đủ nước khi heo bắt đầu ăn cám.

Cai sữa: thời điểm nhạy cảm nhất

Khi cai sữa, heo con chịu nhiều cú sốc cùng lúc: xa mẹ, đổi chuồng, nhập đàn mới, chuyển hoàn toàn sang thức ăn rắn. Dạ dày heo con chưa tiết đủ axit và men tiêu hóa, nên dễ tiêu chảy, sụt cân, có con bỏ ăn vài ngày. Để giảm sốc:

• Giữ nguyên loại cám heo đã quen trong những ngày đầu sau cai sữa, chỉ đổi cám sau khi heo ăn ổn định.
• Chia nhiều bữa nhỏ thay vì đổ đầy máng một lần, tránh heo ăn quá no.
• Giữ ấm chuồng cai sữa, tránh gió lùa và nền ướt.
• Nhập đàn theo kích cỡ để giảm cắn nhau, tranh ăn.
• Theo dõi phân mỗi ngày để phát hiện tiêu chảy sớm.

Chọn cám cho heo con

Một điểm nhiều người chưa biết: khẩu phần quá nhiều đạm khó tiêu ngay sau cai sữa có thể làm tăng nguy cơ tiêu chảy, vì đạm không tiêu hóa hết sẽ lên men ở ruột già. Cám heo con tốt là cám cân bằng, không đơn giản là "đạm càng cao càng tốt". Mẹo đọc nhãn và kiểm tra cám bằng mắt, mũi tương tự như với gia cầm, đã được hướng dẫn trong bài chọn cám hỗn hợp cho gà đẻ.

Nước uống và khoáng chất

Heo con cai sữa thường uống không đủ nước trong những ngày đầu vì chưa quen núm uống. Kiểm tra núm uống đặt đúng chiều cao, áp lực nước vừa phải để heo con dễ uống. Nước phải sạch, mát. Kẽm, đồng, selen và các khoáng vi lượng khác cũng cần đủ, thường đã có trong cám hoàn chỉnh; nếu tự trộn, cần premix khoáng dành cho heo con. Vai trò của khoáng vi lượng được phân tích trong bài khoáng vi lượng đối với gia súc.

Xử lý khi heo con tiêu chảy

Tiêu chảy ở heo con có nhiều nguyên nhân: lạnh, đổi thức ăn đột ngột, vi khuẩn E. coli, virus, cầu trùng. Khi thấy heo đi phân lỏng:

1. Kiểm tra nhiệt độ chuồng, độ khô của nền.
2. Giảm lượng cám mỗi bữa, chia nhỏ hơn.
3. Bù nước và điện giải.
4. Liên hệ thú y để xác định nguyên nhân trước khi dùng kháng sinh. Không tự trộn kháng sinh vào cám phòng bệnh khi chưa có chỉ định.

Sau khi heo khỏi bệnh, quá trình cho ăn lại cũng cần từ tốn; xem thêm chế độ ăn phục hồi sau điều trị.

Theo dõi tăng trưởng

Cân mẫu một số heo con lúc sơ sinh, lúc cai sữa và vài tuần sau cai sữa giúp bạn biết đàn có lớn đều không. Đàn lớn không đều thường do một số con không tranh được vú, không tranh được máng, hoặc bị bệnh âm thầm. Tách con nhỏ ra nuôi riêng với khẩu phần dễ tiêu hơn là cách đơn giản để giảm tỷ lệ heo còi.