Phương pháp bảo quản bao cám tránh ẩm mốc hiệu quả

Để bao cám không bị ẩm mốc, cần giữ cho cám khô và mát từ lúc nhận hàng tới lúc đổ vào máng: kho cao ráo, thông thoáng, mái không dột; bao được kê trên pallet cách nền và cách tường; xếp theo nguyên tắc nhập trước xuất trước; bao đã mở phải buộc kín; chống chuột, mọt và không mua dự trữ quá nhiều. Cám mốc không chỉ mất dinh dưỡng mà còn chứa độc tố nấm, gây hại gan, giảm miễn dịch, giảm đẻ và chậm lớn ở vật nuôi. Dưới đây là cách làm cụ thể cho kho trại vừa và nhỏ.

Vì sao cám dễ bị mốc ở Việt Nam

Khí hậu nóng ẩm, đặc biệt những tháng nồm ẩm ở miền Bắc và mùa mưa ở miền Nam, là điều kiện lý tưởng cho nấm mốc. Cám chứa tinh bột, đạm, chất béo, chỉ cần độ ẩm tăng lên một chút là nấm phát triển. Những nguồn ẩm phổ biến:

• Hơi ẩm từ nền đất, nền xi măng ngấm lên đáy bao.
• Tường kho hấp hơi nước, bao xếp sát tường bị ẩm một mặt.
• Mái dột, mưa hắt qua cửa sổ.
• Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm làm hơi nước ngưng tụ bên trong bao.
• Bao mở để hở miệng hút ẩm từ không khí.

Thêm vào đó, mọt và chuột cắn rách bao, tạo lỗ cho ẩm và bào tử nấm xâm nhập.

Thiết kế và bố trí kho cám

Vị trí

Kho đặt ở chỗ cao, thoát nước tốt, xa khu xử lý chất thải và chuồng nuôi để tránh hơi ẩm, mùi và ruồi muỗi. Lối xe ra vào thuận tiện để nhập xuất nhanh, không để bao cám phơi mưa khi bốc dỡ.

Nền và tường

Nền nên cao hơn mặt đất xung quanh, có lớp chống thấm. Tường kín, không nứt. Nếu kho cũ có nền ẩm, kê pallet cao hơn và lót thêm tấm nhựa dưới pallet.

Thông gió

Có cửa thông gió hoặc quạt hút để không khí lưu thông, nhưng phải có lưới chắn chuột, chim và tránh mưa hắt. Vào những ngày nồm ẩm, đóng bớt cửa để hơi ẩm bên ngoài không tràn vào kho.

Cách xếp bao cám đúng kỹ thuật

1. Kê pallet: bao không bao giờ đặt trực tiếp xuống nền. Pallet gỗ hoặc nhựa giúp không khí lưu thông dưới đáy.
2. Cách tường một khoảng đủ để người đi kiểm tra và không khí lưu thông.
3. Chồng vừa phải: chồng quá cao làm bao dưới cùng bị nén, cám vón và nóng lên.
4. Chừa lối đi giữa các dãy để kiểm tra, quét dọn, đặt bẫy chuột.
5. Phân khu theo loại cám và ngày nhập, có bảng ghi ngày nhận, số lô, hạn dùng.

Nguyên tắc nhập trước xuất trước

Lô cám nhận trước phải được dùng trước. Nghe đơn giản nhưng nhiều trại vẫn xếp bao mới đè lên bao cũ, khiến bao cũ nằm dưới đáy nhiều tháng. Hãy xếp bao mới ở phía sau hoặc dãy riêng, lấy bao cũ ở phía trước. Mua cám vừa đủ dùng trong vài tuần giúp vòng quay kho nhanh, cám luôn mới và vitamin ít bị suy giảm, điều được nói kỹ ở bài bổ sung vitamin vào thức ăn chăn nuôi.

Xử lý bao đã mở và cám trong máng

• Sau mỗi lần lấy cám, gập và buộc chặt miệng bao, hoặc đổ sang thùng nhựa có nắp kín.
• Không để bao mở trong chuồng nuôi, nơi ẩm và nhiều bụi.
• Thùng chứa cám ở chuồng cần được vệ sinh, phơi khô định kỳ, không đổ cám mới lên lớp cám cũ đã vón dưới đáy.
• Máng ăn không để cám thừa ướt lâu ngày. Máng tự động cũng cần vệ sinh vì cám bám thành máng dễ mốc; xem bài sử dụng máng ăn tự động.

Chống chuột, mọt và côn trùng

Chuột không chỉ ăn hao cám mà còn để lại phân, nước tiểu mang mầm bệnh và làm rách bao. Bịt lỗ hổng, lắp lưới, đặt bẫy ở lối đi và góc kho. Nếu dùng thuốc diệt chuột, đặt trong hộp mồi kín để vật nuôi và trẻ em không tiếp cận, tránh để rơi vãi vào cám. Với mọt, giữ kho sạch, quét dọn cám rơi vãi hằng ngày, không để bao cũ tồn lâu. Khi phát hiện bao có mọt, tách riêng ngay để không lây sang bao khác.

Nhận biết cám đã bị mốc

Không nên phơi cám mốc rồi cho ăn: phơi khô có thể làm chết nấm nhưng độc tố nấm đã sinh ra vẫn còn và rất bền với nhiệt. Hậu quả của việc dùng cám hỏng được phân tích trong bài tác hại của thức ăn chăn nuôi kém chất lượng.

Chất hấp phụ độc tố và chất chống mốc

Trên thị trường có các chất chống mốc (thường là axit hữu cơ) trộn vào nguyên liệu và chất hấp phụ độc tố nấm trộn vào thức ăn. Chúng hữu ích khi nguyên liệu có nguy cơ cao, đặc biệt với người tự trộn ngô, cám gạo dự trữ. Tuy nhiên đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế được việc bảo quản tốt và không biến cám đã mốc thành cám an toàn.

Lịch kiểm tra kho đơn giản

• Hằng ngày: quét dọn cám rơi, buộc kín bao mở, kiểm tra bẫy chuột.
• Hằng tuần: kiểm tra mái, cửa, dấu hiệu ẩm ở chân tường, đối chiếu hạn dùng.
• Sau mưa lớn, ngày nồm: kiểm tra các bao ở đáy chồng và sát tường.
• Định kỳ: dọn trống kho, vệ sinh, phun khử trùng và để khô trước khi nhập lô mới.