Kỹ thuật nuôi gà chọi sung mãn, khỏe mạnh chuẩn nhà nghề

Nuôi gà chọi khỏe mạnh, sung mãn dựa trên năm yếu tố: chọn giống tốt từ bố mẹ khỏe, chuồng riêng khô ráo và thoáng, khẩu phần cân đối theo từng giai đoạn tuổi, cho gà vận động và tắm nắng đều đặn, cùng với lịch phòng bệnh và vệ sinh nghiêm túc. Gà chọi là giống gà nội có tầm vóc lớn, xương chắc, thường được nuôi làm cảnh, giữ giống và tham gia các hội thi trình diễn ngoại hình theo truyền thống ở nhiều địa phương. Bài viết tập trung vào kỹ thuật chăm sóc để gà phát triển cân đối, bền sức và sống thọ.

Đặc điểm của giống gà chọi

Gà chọi Việt Nam có thân hình to, chân cao, cơ bắp săn, da dày đỏ, lông ít và cứng. Gà lớn chậm hơn gà công nghiệp, trưởng thành muộn, tính tình hăng nên thường phải nuôi nhốt riêng từng con khi trống đã lớn. Do vậy kỹ thuật nuôi gà chọi khác nuôi gà thịt: mục tiêu không phải lớn nhanh mà là phát triển khung xương, cơ bắp cân đối, sức bền và sức khỏe lâu dài.

Chọn giống ngay từ đầu

• Chọn trứng hoặc gà con từ cặp bố mẹ khỏe, không bệnh tật, không dị tật.
• Gà con mới nở: mắt sáng, nhanh nhẹn, chân to thẳng, rốn kín, lông khô.
• Theo dõi đến giai đoạn gà dò để chọn tiếp: dáng đứng thẳng, ngực nở, đùi chắc, vảy chân đều.
• Tránh lai cận huyết liên tục nhiều đời vì gà dễ yếu, dị tật, sức sống kém.

Những nguyên tắc chọn giống vật nuôi chung (nguồn gốc, ngoại hình, sổ theo dõi) được trình bày trong bài phương pháp chọn giống vật nuôi đạt chuẩn.

Giai đoạn gà con: úm kỹ để có nền tảng

Gà chọi con ít lông, chịu lạnh kém hơn gà ta thường nên cần úm cẩn thận trong những tuần đầu: đủ ấm, nước sạch, cám gà con đủ đạm, chất độn khô. Kỹ thuật cụ thể giống như bài kỹ thuật úm gà con mới nở. Sau giai đoạn úm, có thể thả gà con theo mẹ hoặc thả vườn nhỏ để vận động, tìm sâu bọ và tắm nắng.

Chuồng nuôi gà chọi trưởng thành

• Chuồng riêng hoặc lồng riêng cho mỗi con trống trưởng thành để tránh đá nhau gây thương tích.
• Đủ rộng để gà đứng thẳng, xoay người thoải mái; có cây sào đậu vừa tầm.
• Khô ráo, thoáng, có ánh sáng nhưng tránh gió lùa và mưa tạt; nền có lớp cát hoặc trấu, thay định kỳ.
• Máng ăn, máng uống treo ngoài lồng hoặc gắn chắc để gà không làm đổ.
• Đặt chuồng ở nơi yên tĩnh, tránh để gà nhìn thấy nhau liên tục gây căng thẳng.

Khẩu phần ăn theo giai đoạn

Lúa là thức ăn truyền thống của gà chọi vì giúp mề hoạt động tốt, nhưng chỉ ăn lúa thì thiếu đạm và vitamin. Cần bổ sung nguồn đạm động vật lượng vừa phải, rau xanh và khoáng (sỏi nhỏ, vỏ sò). Đọc thêm về cân đối nguyên liệu trong bài phối trộn thức ăn hữu cơ cho nông trại nhỏ.

Nước uống phải sạch, thay hằng ngày. Không cho gà ăn thức ăn ôi thiu, lúa ẩm mốc.

Vận động và tắm nắng

Gà nhốt lồng lâu ngày dễ yếu cơ, béo bụng và kém sức đề kháng. Mỗi ngày nên cho gà ra sân hoặc lồng vận động rộng hơn, cho đi lại, nhảy lên sào, bới đất. Tắm nắng buổi sáng sớm giúp gà tổng hợp vitamin D, xương chắc, da lông đẹp; tránh nắng gắt buổi trưa. Sau khi phơi nắng cho gà nghỉ ở chỗ mát và uống nước.

Chăm sóc da, lông và chân

• Kiểm tra định kỳ ve, rận, mạt ở lông và da; vệ sinh chuồng để hạn chế ký sinh trùng ngoài da.
• Giữ chân sạch, kiểm tra vảy chân, móng; nền chuồng quá cứng, ẩm dễ gây viêm gan bàn chân.
• Gà thay lông hằng năm cần thêm đạm và vitamin để mọc lông mới nhanh.
• Với các phương pháp dân gian như xoa bóp, dùng nghệ, rượu thuốc, hãy thận trọng và không lạm dụng; tránh dùng chất kích thích hay thuốc không rõ nguồn gốc.

Phòng bệnh

Gà chọi cũng mắc các bệnh như gà ta: Newcastle, đậu gà, cúm gia cầm, bệnh hô hấp mãn tính, cầu trùng, giun sán. Cần:

1. Tiêm phòng đầy đủ theo lịch của thú y; xem bài lập kế hoạch tiêm phòng vắc xin.
2. Tẩy giun định kỳ.
3. Cách ly gà mới mua về ít nhất vài tuần trước khi nuôi gần đàn.
4. Hạn chế mang gà đi tiếp xúc với gà lạ ở nơi đông đúc, đặc biệt khi trong vùng có dịch.
5. Khi gà bị thương, vệ sinh vết thương kịp thời để tránh nhiễm trùng.

Chăm sóc theo mùa

Mùa hè, chuồng cần thoáng, có bóng râm, nước uống luôn mát; hạn chế cho gà vận động mạnh vào giờ nắng gắt và bổ sung điện giải trong những ngày nóng. Mùa đông, che chắn gió lùa, lót thêm trấu hoặc rơm khô, cho ăn thêm một ít năng lượng để gà giữ ấm. Giao mùa là thời điểm dễ phát bệnh hô hấp, nên tăng cường vệ sinh chuồng và quan sát gà kỹ hơn. Gà chọi ít lông nên nhạy cảm với thời tiết hơn nhiều giống gà khác, vì vậy những điều chỉnh nhỏ này giúp gà duy trì thể trạng ổn định quanh năm.

Chăm gà mái và gà con theo mẹ

Gà mái chọi đẻ ít trứng mỗi lứa nhưng ấp và nuôi con khéo. Ổ đẻ đặt ở chỗ tối, yên tĩnh, có rơm khô. Trong thời gian ấp, để thức ăn và nước gần ổ, kiểm tra mạt gà. Khi gà con nở, cho mẹ và con ở khu riêng, có quây để tránh chuột, mèo, diều hâu. Gà mẹ khỏe, đủ dinh dưỡng là điều kiện để đàn con khỏe.